Mnoge države u svetu, za razliku od onih koje su donele zakone kojima se regulišu brakovi između pripadnika istog pola, imaju inkriminišuće zakone kad je reč o homoseksualnosti. Najveći broj država koje zakonom zabranjuju istopolne odnose su u Africi, u pojedinim državama je homoseksualnost tako teško krivično delo da je zaprećena doživotna robija, u nekim čak i smrtna kazna. Ipak, na Bliskom istoku je najviše država koje ovakvo ponašanje sankcionišu smrtnom kaznom.
Tako, na primer, u Jemenu je najblaža kazna za one u istopolnim odnosima bičevanje, a najstrožija smrt. U Avganistanu je homoseksualnost i dalje krivično delo. Međutim, smrtna kazna, koju su uveli Talibani, više se ne primenjuje. U Iraku je Krivični zakon 2001. godine predvideo smrtnu kaznu za istopolne odnose, međutim, nakon intervencije Sjedinjenih Američkih Država vraćen je na snagu zakon iz 1969. godine. Ni jedan član ovog zakona se ne bavi pitanjem homoseksualnosti.
U Južnoj Koreji homoseksualnost se ne pominje u ustavu ili krivičnom zakonu, iako je diskriminacija vrlo raširena, kao i cenzura gej sajtova. Zakon o vojsci predviđa kaznu do godinu dana zatvora i otpuštanje za stupanje u istopolne seksualne odnose u toku vojne službe.
Danas su istopolni brakovi priznati u Holandiji, Belgiji, Kanadi, Španiji, Južnoafričkoj republici i u saveznoj američkoj državi Masačusets. Ipak, pored istopolnih brakova postoje razni oblici zakonski priznatih istopolnih zajednica, kojima se garantuje manje ili više jednaka prava kao venčanim parovima. Takvi su registrovano partnerstvo, građanska zajednica ili domaće partnerstvo. Takvi oblici zakonski priznatih istopolnih zajednica postoje u: Andori, Brazilu, Češkoj, Danskoj, Finskoj, Francuskoj, Hrvatskoj, Islandu, Izraelu, Luksemburgu, Nemačkoj, Norveškoj, Novom Zelandu, Portugalu, Sloveniji, Švedskoj, Švajcarskoj, Velikoj Britaniji, kao i Tasmaniji u Australiji i u pojedinim državama SAD.
U Srbiji nema inkriminišućeg zakona kada je reč o homoseksualnosti, odnosno, stupanju u istopolne odnose. Međutim, nema ni zakona koji bi priznali homoseksualne zajednice. U članu 62. Ustava Republike Srbije u kom se govori o pravu na zaključenje braka i ravnopravnosti supružnika navodi se da se brak zaključuje na osnovi slobodno datog pristanka muškarca i žene pred državnim organom. Pojedine nevladine organizacije i političke partije su pre donošenja novog ustava protestovale jer su, po njihovom mišljenju, tako zaobiđena prava homoseksualaca.
Za razliku od Srbije, njen zapadni sused Hrvatska je 14. jula 2003. godine donela zakon o istopolnim zajednicama, kojim se reguliše neregistrovana kohabitacija između osoba istog pola. Ovaj zakon propisuje da zajednica mora da traje najmanje tri godine, a njime se reguliše i pitanje izdržavanja, kao i imovinski odnosi.
Pionir u priznavanju zakonskih zajednica istopolnih jeste Danska. U ovoj državi je još 1989. godine donet zakon o registrovanom partnerstvu, što je gotovo identično braku, sa mogućnosti da se usvoje i deca. Međutim, prva država koja je ozakonila homoseksualne brakove je Holandija, koja je to učinila 2001. godine. Uz Holandiju, Belgija i Španija su jedine evropske države koje su legalizovale istopolne brakove. U ovim državama heteroseksualni i homoseksualni brakovi su u potpunosti izjednačeni.
U SAD, 20 saveznih država ustavom zabranjuje priznavanje istopolnih brakova, a 43 zakonski definišu brak kao zajednicu muškarca i žene. Samo Masačusets priznaje istopolne brakove, Vermont i Konektikat omogućavaju građanske zajednice, Kalifornija, Nju Džersi, Mejn i Kolumbija priznaju domaća partnerstva, a Havaji imaju zakon o recipročnim beneficijama.
U Kanadi od 2003. do 2005. godine viši sudovi devet provincija su izglasali neustavnost zabrane istopolnih venčanja i priznavali istopolne brakove u svojim jurisdikcijama. Na kraju, sredinom jula 2005. godine kanadski parlament je doneo zakon o građanskom braku. Kako je Kanada jedina država čiji zakon ne zahteva da osobe koje se venčavaju budu njeni državljani, veliki broj istopolnih parova se venčava upravo tamo.
S. V. Popović